اورشلیم، ۵ مه ۲۰۲۵ (TPS-IL) — مقامات اسرائیلی در حال آمادهسازی زمینه برای کنار گذاشتن مدل کمکهای خارجی طولانیمدت ایالات متحده و جایگزینی آن با چارچوبی جدید مبتنی بر سرمایهگذاری مشترک، نوآوری و مشارکت برابر هستند.
عمیقاً باور دارم که اسرائیل باید در میان برابرها، برابر باشد. آمیتهی لوی، نماینده کنست از حزب لیکود که پیشگام این ابتکار است، به سرویس مطبوعاتی اسرائیل گفت.
لوی، که ریاست کمیته فرعی امنیت ملی و دکترین نیروی کنست را بر عهده دارد، اصرار ورزید: «اسرائیل باید در وهله اول یک دولت حاکم باشد که به حاکمیت خود احترام میگذارد و خود را از هرگونه چارچوب یا سیستمی که دیکتههایی را بر سیاست آن امکانپذیر یا تحمیل میکند، رها سازد.»
بر اساس یادداشت تفاهم فعلی که در سال ۲۰۱۶ امضا شد و از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۸ اجرایی است، اسرائیل سالانه ۳.۸ میلیارد دلار دریافت میکند. در حالی که ۵۰۰ میلیون دلار برای همکاری دفاع موشکی اختصاص یافته است، ۳.۵ میلیارد دلار باقیمانده کاملاً در صنعت دفاعی ایالات متحده هزینه میشود.
اما چهرههای کلیدی اسرائیلی به TPS-IL گفتند که این مدل دیگر تواناییهای اسرائیل یا منافع متقابل در خطر را منعکس نمیکند.
لوی که مجموعهای از جلسات استماع را در این زمینه برگزار کرده است، میخواهد بر صندوقهای دوجانبه و پروژههای کلان که منافع استراتژیک مشترک را منعکس میکنند، تأکید کند.
او پیشنهاد کرد که مدلهایی مانند بنیاد تحقیقات و توسعه صنعتی دوجانبه اسرائیل و ایالات متحده (بنیاد BIRD) و بنیاد علوم دوجانبه ایالات متحده و اسرائیل (بنیاد BSF) به حوزه دفاع و استراتژی ملی گسترش یابد.
لوی در جریان بازدید از واشنگتن در ماه فوریه، اصول خود را به قانونگذاران جمهوریخواه و دموکرات ارائه کرد. او به TPS-IL گفت که پیشنهاد او با علاقه واقعی، بهویژه در میان اعضای محافظهکار که آن را پاسخی بالقوه به انتقادات از کمکهای خارجی میدانستند، روبرو شد.
«کمکهزینه نیست»
یورام اتینگر، سفیر سابق اسرائیل و کارشناس روابط ایالات متحده و اسرائیل، به TPS-IL گفت: «اغلب مقامات اسرائیلی با تشکر از آمریکا برای سخاوتش در کپیتال هیل حاضر میشوند. آنها باید به کنگره یادآوری کنند که این یک موقعیت برد-برد است. ۳.۸ میلیارد دلار در ایالات متحده باقی میماند، از مشاغل آمریکایی حمایت میکند و امنیت آمریکا را تقویت میکند.»
این دیپلمات و پژوهشگر بازنشسته تأکید کرد: «اینها کمکهزینه نیستند. اسرائیل دریافتکننده کمک خارجی نیست. این یک آزمایشگاه نبرد برای صنعت دفاعی ایالات متحده است. هر دلاری که به اسرائیل «داده میشود» صدها برابر ارزش به مالیاتدهندگان آمریکایی بازمیگردد.»
او به دادههای شرکتهای پیمانکار دفاعی آمریکایی لاکهید مارتین و بوئینگ اشاره کرد که نشان میدهد بازخورد اسرائیل از استفاده رزمی سیستمهای آمریکایی، زمانبندی تحقیق و توسعه را کوتاه میکند، اثربخشی تسلیحات را بهبود میبخشد و فروش ایالات متحده را افزایش میدهد.
اتینگر گفت: «ما نمایشگاه لوکس تسلیحات نظامی آمریکا هستیم.»
تحقیقات دکتر رافائل بنلوی بخش زیادی از این بحث را شکل داده است. بنلوی، مدیر برنامه چرچیل برای دولتداری و امنیت در مؤسسه آرگامان، و همکار در مؤسسه میسگاو برای امنیت ملی، به TPS-IL گفت که استفاده واشنگتن از کمک به عنوان هم سیب و هم چماق، تصمیمگیری و درک عمومی را مختل کرده است.
او توضیح داد: «از دهه ۱۹۷۰، بسیاری از امتیازات ارضی اسرائیل به طور غیرمستقیم از طریق بستههای کمکی تسهیل شده بود – کمکی که قرار بود حرکات پرخطر سیاسی را «شیرین» کند. ما آن را «زمین در برابر صلح» مینامیدیم، اما اغلب «زمین در برابر کمک» بود.»
بنلوی همچنین هشدار داد که اتکای بیش از حد به خرید از ایالات متحده، خطوط تولید داخلی اسرائیل را تضعیف کرده است. یادداشت تفاهم فعلی (MOU) توانایی اسرائیل برای تبدیل ۲۶ درصد از کمکها به ارز محلی را پایان داد.
بنلوی گفت: «ما به اعتبارات واشنگتن معتاد شدیم. سپس جنگ ۷ اکتبر فرا رسید و ناگهان ما به مهماتی نیاز داشتیم که نمیتوانستیم به سرعت در داخل تولید کنیم.»
به گفته بنلوی و لوی، یک انتقال ۱۰ ساله مرحلهای به اسرائیل اجازه میدهد تا بودجه نظامی خود را تنظیم کند و استقلال صنعتی خود را تقویت کند. تا سال ۲۰۲۸ – زمانی که یادداشت تفاهم فعلی منقضی میشود – اسرائیل میتواند «در موقعیتی باشد که برای یک چارچوب جدید مبتنی بر نوآوری مشترک، نه وابستگی، مذاکره کند.»
جلسات استماع کمیته لوی، اختلافات داخلی را آشکار کرد. برخی هشدار دادند که کاهش کمکهای آمریکا میتواند امنیت اسرائیل را به خطر بیندازد، به طوری که یک دانشگاهی این وابستگی را «حیاتی» خواند. موشه تور-پاز، نماینده مخالف، افزود که در حالی که کمکهای آمریکا در زمان صلح ۲ درصد از بودجه دفاعی اسرائیل را تشکیل میدهد، در شرایط اضطراری به ۱۶ درصد افزایش مییابد و باید حفظ شود.
در پاسخ به این نگرانیها، بنلوی به TPS-IL گفت که این کمک در حال حاضر تنها ۰.۷ درصد از تولید ناخالص داخلی اسرائیل و حدود ۲.۵ درصد از بودجه ملی قبل از جنگ را تشکیل میدهد.
بنلوی گفت: «این حیاتی نیست. ما میتوانیم این خریدها را خودمان تأمین مالی کنیم و انعطافپذیری در انتخاب تأمینکنندگان، سرمایهگذاری در قابلیتهای داخلی و ایجاد مشارکتهای جدید را به دست آوریم – بدون تضعیف پیوند ما با آمریکا.»
تقابل
مارک زل، رئیس جمهوریخواهان خارج از کشور اسرائیل، به TPS-IL توضیح داد که بسیاری از صداهای محافظهکار در واشنگتن نسبت به کمکهای خارجی بیقید و شرط ایالات متحده محتاط هستند و یک مدل جدید برای تأکید بر تقابل، سیاستگذاران را جذب خواهد کرد.
زل به TPS-IL گفت: «کمکهای ایالات متحده به اسرائیل یک خیابان یکطرفه نیست. این یک سرمایهگذاری است. اسرائیل یک مورد رفاهی نیست – ما یک متحد حیاتی هستیم که بیش از آنچه دریافت میکنیم، بازمیگردانیم. این تغییر در پیامرسانی میتواند انتقادات از جناح راست را خنثی کند و برجسته کند که چگونه این اتحاد به منافع آمریکا خدمت میکند.»
این بحث زمانی دوباره شعلهور شد که رئیسجمهور دونالد ترامپ تعرفههای تجاری را معرفی کرد که بیش از ۹۰ کشور را تحت تأثیر قرار داد. اسرائیل با تعرفه ۱۷ درصدی بر محصولات مواجه شد.
ترامپ در آوریل در یک حضور مشترک در دفتر بیضی با نخستوزیر بنیامین نتانیاهو به خبرنگاران گفت: «فراموش نکنید، ما به اسرائیل خیلی کمک میکنیم. ما سالانه ۴ میلیارد دلار به اسرائیل میدهیم. این مبلغ زیادی است… اما ما از دوستانمان مراقبت میکنیم.» در اورشلیم، اظهارات ترامپ توهینآمیز تلقی شد.
در مقابل، مایک هاکبی، سفیر ایالات متحده در اسرائیل، که در اواخر آوریل در اورشلیم سخنرانی میکرد، لحن متفاوتی داشت.
هاکبی گفت: «اینطور نیست که اسرائیل به دلیل روابطش با آمریکا بسیار بهرهمند شود. آمریکا از روابطش با اسرائیل بسیار بهرهمند میشود… از اطلاعات و فناوری نظامی گرفته تا نوآوریهای پزشکی نجاتبخش، آنچه ما دریافت میکنیم ارزشمند است.»
لوی به TPS-IL گفت: «این به معنای دوری از آمریکا نیست. این در مورد بالغ کردن اتحاد است. در مورد رهایی خود از فشارهای ساختاری. در مورد ایستادن با افتخار و گفتن – ما برابر هستیم.»
لوی مشغول پیشنویس یک مقاله سیاستی رسمی است که نقشه راه عملی برای جایگزینی تدریجی مدل کمک فعلی با چارچوبهای سرمایهگذاری دوجانبه و سازوکارهای همکاری استراتژیک را ترسیم میکند.
انتظار میرود طرح او در آمادگیهای اسرائیل برای مذاکرات یادداشت تفاهم بعدی مورد استفاده قرار گیرد.
