توسط اییتان الهادز-باراک • ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶
اورشلیم، ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ (TPS-IL) — کابینه اسرائیل روز یکشنبه به اتفاق آرا، شناسایی رسمی نسلکشی ارامنه را تصویب کرد و گیدئون سعار، وزیر امور خارجه، این اقدام را یک وظیفه اخلاقی که مدتها به تعویق افتاده بود، معرفی کرد - هرچند اعضای جامعه ارامنه در اسرائیل با ترکیبی از آسودگی و تردید از این خبر استقبال کردند.
سعار به کابینه گفت: «هیچوقت برای انجام کار درست دیر نیست. این یک وظیفه اخلاقی و تاریخی است. این واقعیت که ترکیه روایتهای دروغین علیه اسرائیل ترویج میکند، به آن مصونیت از حقیقت تاریخی نمیدهد.»
سعار با احتیاط این اقدام را از شکاف عمیق اسرائیل با آنکارا جدا کرد. او گفت: «این یک «اقدام تلافیجویانه» علیه خصومت آشکار و لفاظیهای وحشتناک ترکیه تحت رهبری اردوغان علیه اسرائیل نیست. اما زمان آن فرا رسیده است که اسرائیل، به عنوان یک دولت یهودی، این موضع را رسمی کند.»
ترکیه، به عنوان وارث امپراتوری عثمانی که بین سالهای ۱۹۱۵ تا ۱۹۲۳ مسئول کشتارها و تبعیدهای سیستماتیک ارامنه بود - که در آن تخمین زده میشود ۱.۵ میلیون نفر جان باختند - به شدت با عنوان نسلکشی مخالفت میکند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، در پاسخ به تحریکات اخیر ترکیه، اردوغان را «یک مستبد یهودستیز که علیه کردها نسلکشی میکند، از سازمان تروریستی حماس حمایت میکند، مردم خود را سرکوب میکند و مخالفان سیاسی را زندانی میکند» خواند.
اسرائیل به ۳۲ کشوری که رسماً این نسلکشی را به رسمیت میشناسند، از جمله فرانسه، آلمان، روسیه، واتیکان و ایالات متحده، میپیوندد.
«شادی آمیخته با غم»
کریستینا مووسسیان، رئیس اتحادیه ارامنه در اسرائیل گفت: «احساسات ما بسیار دوگانه است. از یک سو، وقتش بود - این یک شناسایی تاریخی است و بالاخره اتفاق افتاده است. از سوی دیگر، غمانگیز و کاملاً بدبینانه است. آیا دولت منتظر ماند تا روابطش با ترکیه کاملاً از بین برود قبل از اینکه از تراژدی ما به عنوان یک ابزار سیاسی استفاده کند؟ علیرغم آنچه وزیر امور خارجه میگوید، زمانبندی سوالبرانگیز است. با این حال، جامعه سپاسگزار است.»
سروپ ساهاگیان، یک فعال کهنهکار که سالها سخنگوی محله ارامنه در اورشلیم بود، از نزدیک شاهد تلاشهای لابیگری ۲۶ ساله برای این شناسایی بوده است.
ساهاگیان به TPS-IL گفت: «ما حداقل ۲۶ سال است که به دنبال این شناسایی هستیم. به وضوح به یاد دارم که یوسی ساری، روحش شاد، که در آن زمان وزیر آموزش بود، در روز یادبود نسلکشی به محله ارامنه آمد و قول داد که اسرائیل رسماً آن را به رسمیت بشناسد. از آن زمان، ۲۶ سال گذشته است - سالهای وعدهها و ناامیدیها.»
او افزود: «این موضوع مانند دماسنج روابط دیپلماتیک از میز کنست بالا و پایین میرفت. وقتی روابط با آنکارا خوب بود، موضوع دفن میشد. لحظهای که درگیری پیش میآمد، دوباره مطرح میشد. اما امروز، وقتی تصمیم به اتفاق آرا در کابینه تصویب میشود، وضعیت کاملاً تغییر میکند.»
ساهاگیان همچنین به یک تناقض اشاره کرد که جز در جامعه ارامنه کمتر شناخته شده است: دیاسپورای جهانی ارامنه با حدود ۷ تا ۸ میلیون نفر - اکثریت جمعیت ارامنه - همیشه اولویتهای ۳ میلیون نفر ساکن در جمهوری ارمنستان را ندارند.
او گفت: «ارامنه دیاسپورا قربانیان فوری نسلکشی هستند - نوادگان کسانی که کشته و اخراج شدند. برای ما، شناسایی اخلاقی همه چیز است. در مقابل، دولت در ایروان تلاش میکند تا روابط را با ترکیه و آذربایجان عادی کند تا از جنگ بعدی جلوگیری کند. آنها به دنبال بقای فیزیکی هستند؛ ما به دنبال عدالت تاریخی هستیم.»
جامعه ارامنه در اسرائیل چندین هزار نفر را شامل میشود: حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ نفر ساکن دائم در محله ارامنه در شهر قدیم، و ۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰ نفر دیگر که در دهه ۱۹۹۰ از اتحاد جماهیر شوروی سابق آمدند و شهروند اسرائیل هستند. در آستانه رأیگیری، پاتریارک ارامنه نامهای رسمی قدردانی به سعار ارسال کرد.
ساهاگیان گفت: «پس از سالها در خط مقدم، عدالت سرانجام قابل مشاهده است - و نه فقط اجرا شده است.
