نوشته پساخ بنسون • ۱۷ مارس ۲۰۲۶
اورشلیم، ۱۷ مارس ۲۰۲۶ (TPS-IL) — گاهی اوقات عادتها و امیال غیرقابل مقاومت به نظر میرسند، اما تحقیقات جدید نشان میدهد که مغز ممکن است خود را فریب دهد. تیمی از دانشمندان اسرائیلی و آمریکایی کشف کردهاند که سلولهای “هدایتکننده” خاصی میتوانند سروتونین، یک ماده شیمیایی کلیدی خلقوخو را بیش از حد فعال کنند و به توضیح اینکه چرا وسواسها، رفتارهای تکراری یا نوسانات خلقی ناگهانی در شرایطی مانند اختلال وسواس فکری-عملی و افسردگی از کنترل خارج میشوند، کمک کنند.
این مطالعه که توسط پروفسور جاشوا گلدبرگ از دانشگاه عبری و پروفسور جاشوا پلاتکین از دانشگاه استونی بروک نیویورک رهبری شد، بر روی گروه کوچکی از سلولهای مغزی در جسم مخطط به نام نورونهای بینابینی کولینرژیک تمرکز کرد. این سلولها پیش از این به دلیل تواناییشان در تحریک دوپامین، مادهای که پاداش و انگیزه را نشان میدهد، شناخته شده بودند. هنگامی که دوپامین آزاد میشود، به مغز کمک میکند تا تشخیص دهد کدام اقدامات مهم یا پاداشدهنده هستند و یادگیری و رفتار را تنظیم میکند.
تحقیقات جدید نشان داد که این سلولهای هدایتکننده میتوانند مستقیماً سروتونین، مادهای که ارتباط نزدیکی با خلقوخو، اضطراب و رفتارهای وسواسی دارد را نیز تحریک کنند. دانشمندان با استفاده از ابزارهای پیشرفته اپتوژنتیک، که امکان روشن و خاموش کردن نورونها با نور را فراهم میکند، مشاهده کردند که فعالسازی این سلولهای هدایتکننده باعث میشود فیبرهای سروتونینی مجاور تقریباً بلافاصله سیگنالهای خود را آزاد کنند.
در حالتهای مغزی شبیه به اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)، محققان دریافتند که این سلولهای کولینرژیک بیش از حد فعال میشوند و باعث آزادسازی بیش از حد سروتونین میشوند. گلدبرگ و پلاتکین توضیح دادند: «در شرایطی مانند OCD، که در آن سیگنالدهی کولینرژیک ممکن است مختل باشد، این هماهنگی که در حالت عادی مفید است، ممکن است بیش از حد فعال شود، که میتواند به توضیح اینکه چرا متوقف کردن رفتارهای خاصی بسیار دشوار میشود، کمک کند.»
این مطالعه این ایده را که اختلالات روانپزشکی صرفاً ناشی از داشتن مقدار زیاد یا کم یک ماده شیمیایی واحد است، به چالش میکشد. در عوض، این یافتهها نشان میدهند که سیستم هماهنگی داخلی مغز میتواند سیگنالها را تقویت کند و اثرات آبشاری ایجاد کند که رفتار طبیعی را مختل میکند. محققان خاطرنشان میکنند که تغییرات در سیگنالدهی استیلکولین میتواند منجر به تغییرات موازی در هر دو، دوپامین و سروتونین شود و به طور بالقوه به عدم تعادل شیمیایی مشاهده شده در انواع شرایط عصبی و روانپزشکی کمک کند.
این کشف میتواند منجر به درمانهای دقیقتر برای اختلالات روانپزشکی شود. با هدف قرار دادن سیستم استیلکولین – محرک شیمیایی که آزادسازی سروتونین را هدایت میکند – محققان ممکن است داروهایی را توسعه دهند که سیگنالدهی مغز را دقیقتر از داروهای فعلی که فقط بر سروتونین یا دوپامین تمرکز دارند، تنظیم کند.
درک نحوه رفتار این سلولهای هدایتکننده در بیماران فردی میتواند به پزشکان کمک کند تا پیشبینی کنند چه کسانی به درمانهای خاصی بهتر پاسخ میدهند و راه را برای برنامههای درمانی شخصیسازی شده باز کند. این یافتهها حتی ممکن است مداخلات رفتاری را آگاه کنند و به درمانگران اجازه دهند تا تمرینها یا راهبردهای مقابلهای را با دورههایی که این سلولهای مغزی بیشترین فعالیت را دارند، همزمان کنند.
بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی و مطالعات سلامت روان، دهها میلیون نفر در سراسر جهان با شرایط مرتبط با سروتونین مانند اختلال وسواس فکری-عملی و افسردگی زندگی میکنند.
گلدبرگ گفت: «این کشف چشماندازهای جدیدی را در مورد چگونگی تعامل مدارهای مغزی برای تأثیر بر رفتار و خلقوخو باز میکند. این میتواند در نهایت به رویکردهای هدفمندتر برای درمان منجر شود، فراتر از صرفاً تلاش برای تنظیم سطوح سروتونین به تنهایی.»
این مطالعه در مجله معتبر Nature Communications منتشر شده است.