اورشلیم، ۲۳ فوریه ۲۰۲۶ (TPS-IL) — پژوهشگران اسرائیلی میگویند روشی برای تولید گلهای معطرتر، سبزیجات طعمدارتر و محصولات با ارزش غذایی بالاتر از طریق تنظیم دقیق یک نقطه کنترل ژنتیکی در داخل گیاه یافتهاند.
این روش که از گیاهان زینتی با رایحه قویتر و ماندگاری بیشتر گرفته تا سبزیجات برگدار با محتوای آنتیاکسیدانی بالاتر را شامل میشود، به گفته محقق اصلی به سرویس مطبوعاتی اسرائیل، مسیری جدید برای بهبود کیفیت محصول بدون وارد کردن DNA خارجی ارائه میدهد.
دکتر عودد اسکالیتِر از مؤسسه علوم گیاهی و ژنتیک در کشاورزی در دانشگاه عبری در مصاحبه با TPS-IL گفت: «روش ما امکان ایجاد موادی را فراهم میکند که در صنایع غذایی و دارویی مورد تقاضا هستند. این روش با خاموش کردن فعالیت یک آنزیم، امکان ایجاد سریع میوهها و سبزیجاتی را فراهم میکند که خوشطعمتر و سالمتر و همچنین مقاومتر هستند.»
یافتههای اخیر که در مجله علمی معتبر International Journal of Molecular Sciences منتشر شده است، به کاربردهای عملی اشاره دارد که میتواند به کشاورزی تجاری راه یابد.
تیم تحقیقاتی اسرائیلی بر روی آنزیمی به نام HMGR تمرکز کردند. این آنزیم تولید ترپنوئیدها را تنظیم میکند؛ گروه وسیعی از ترکیبات طبیعی که مسئول عطر، رنگدانه، دفاع و خواص مختلف مرتبط با سلامتی در گیاهان هستند. اسکالیتِر توضیح داد که گیاهان تولید آنها را به شدت کنترل میکنند. هنگامی که مقدار کافی ترپنوئید تجمع مییابد، فعالیت آنزیم برای صرفهجویی در انرژی کند میشود.
تیم اسکالیتِر از روش مولکولی «برش» به نام CRISPR برای خنثی کردن دقیق این بخش تنظیمی در گلهای پتونیا و کاهو استفاده کردند. آنها به جای خاموش کردن ژن، سوئیچ کنترلی آن را به طور ظریف تغییر دادند و ترمز را با حفظ سلامت کلی گیاه، شل کردند.
اسکالیتِر گفت که تأثیر آن در گلهای پتونیا فوری بود. این گیاهان رایحه قابل توجهی قویتر تولید کردند، قویتر رشد کردند و گلهای بزرگتری تولید کردند. برای صنعت گیاهان زینتی و عطر، که در آن رایحه و جذابیت بصری ارزش بازار را تعیین میکنند، چنین ویژگیهایی میتواند اهمیت اقتصادی داشته باشد.
همین استراتژی سپس بر روی کاهو، محصولی که به طور گسترده مصرف میشود اما اغلب از نظر تغذیهای متوسط تلقی میشود، اعمال شد. کاهوی اصلاح شده سطوح بالاتری از ترکیبات مرتبط با طعم و فعالیت آنتیاکسیدانی را نشان داد.
اسکالیتِر این روش را به دلیل اینکه گیاهان نهایی حاوی DNA خارجی و مهندسی ژنتیکی نیستند، آسانتر برای تنظیم تجاری توصیف کرد. او خاطرنشان کرد که این رویکرد دقیق میتواند ابزاری عملی برای توسعه محصولات با کیفیت بالاتر در اختیار تولیدکنندگان قرار دهد و در عین حال نگرانیهای مصرفکنندگان و نهادهای نظارتی در مورد اصلاح ژنتیکی متعارف را برطرف کند.
اسکالیتِر گفت: «ما امیدواریم که همین روش را به صورت تجاری در سبزیجات بیشتری، با شروع از فلفل، پیادهسازی کنیم تا تمام مزایایی را که میتوانند به دست آورند، به کشاورزان و مصرفکنندگان ارائه دهیم.